Πλάτωνος
Αλκιβιάδης I
Από το έργο του
A. E. Taylor
«ΠΛΑΤΩΝ, ο άνθρωπος και το έργο του»

…Ἀπό τήν
ἄποψη τοῦ πεδίου πού καλύπτει καί τῆς ἀξίας του,
πρόκειται γιά τό σημαντικότερο κείμενο τῆς ὁμάδας·
δίνει μία θαυμάσια γενική περίληψη τῶν σωκρατικῶν -
πλατωνικῶν διδασκαλιῶν γιά τήν ἱεραρχία τῶν ἀγαθῶν
καί τήν «περίθαλψη» τῆς ψυχῆς. Τή γνησιότητα τοῦ
κειμένου ὑποστήριξαν οἱ Grote, Stallbaum, C.
F.
Hermann, J. Adam καί, πρόσφατα, οἱ Μ. Croiset καί P.
Friedlander·
ὁ Jowett περιέλαβε τό διάλογο στήν ἀγγλική μετάφρασή
του τῶν ἔργων τοῦ Πλάτωνα. Ἀπό τή δική μου πλευρά,
αἰσθάνομαι ἀπρόθυμα ἀναγκασμένος νά τήν ἀπορρίψω
γιά τούς ἑξῆς λόγους: α) Ἀπό τήν προσεκτική μελέτη τῆς
φρασεολογίας φαίνεται νά προκύπτει ὅτι ἡ γλώσσα του
εἶναι τῆς μεταγενέστερης περιόδου τοῦ Πλάτωνα, ἐνῶ ἡ
σκέψη εἶναι ἐκείνη τῶν πρώτων πλατωνικῶν ἠθικῶν
διαλόγων ἡ ἔκθεση της μάλιστα, σέ ὁρισμένα σημεῖα,
εἶναι τόσο ἄτεχνη ὥστε ἕνας ἀμετάπειστος
ὑποστηρικτής τῆς γνησιότητας τοῦ ἔργου εἶναι σχεδόν
ὑποχρεωμένος νά τό θεωρήσει ὡς ἕνα ἀπό τά πιό
πρώιμα. β) Φαίνεται παράδοξο ὅτι ὁ Πλάτων, πού μᾶς
ἔδωσε τόσο ζωντανές περιγραφές τοῦ Ἀλκιβιάδη στόν
Πρωταγόρα καί στό Συμπόσιον, θά χειριζόταν
ποτέ τήν προσωπικότητά του τόσο ἄχρωμα, γ) Ἀκόμα πιό
ἀπίστευτο εἶναι ὅτι ὁ Πλάτων, μέ τίς γνωστές ἰδέες του
γιά τήν ἀξία τῶν «ἐγχειριδίων», θά συνέθετε ποτέ, στήν
οὐσία, ἕναν τέτοιο «ὁδηγό» ἠθικῆς. Τό ἔργο ἔχει τίς
ἀρετές ἑνός ἐξαίρετου ἐγχειριδίου·
αὐτός εἶναι ὁ σημαντικότερος λόγος γιά νά ἀρνηθεῖ
κανείς τή γνησιότητά του. Συμφωνῶ λοιπόν μέ ἐκείνους
πού ὑποστηρίζουν ὅτι ὁ Ἀλκ. Ι ἀποτελεῖ προσεκτική
ἔκθεση ἠθικῆς θεωρίας, γραμμένη ἀπό κάποιο νέο
μέλος τῆς Ἀκαδημίας ἀρκετά πρίν ἀπό τό 300 π.Χ. (ἴσως
μάλιστα καί πρίν ἀπό τό θάνατο τοῦ Πλάτωνα). Συμφωνῶ μέ
τόν Stallbaum ὅτι δέν περιέχει τίποτε πραγματικά
ἀνάξιο τοῦ Πλάτωνα, ἀλλά ἐπίσης πιστεύω ὅτι
παρουσιάζει ἀντίλαλους ἀπό τή σκέψη του, οἱ ὁποῖοι δέν
μοιάζουν νά προέρχονται ἀπό συγγραφέα πού
ἐπαναλαμβάνει ἀπόψεις ἄλλων ἔργων του. Εἰδικότερα,
τά τελευταία λόγια (135e) δέν μποροῦν νά εἶναι ἄλλο ἀπό
ἀναφορά στήν περιγραφή πού δίνει ὁ Πλάτων (Πολ.
491 κ.ε.) γιά τή διαφθορά τοῦ εὐφυοῦς νέου ἀπό τίς
κολακεῖες τοῦ ὑπέρτατου ἐκείνου σοφιστῆ, τοῦ «κοινοῦ»
(τοῦ δήμου), χωρίο ἐμπνευσμένο ἴσως ἀπό τήν τραγική
σταδιοδρομία τοῦ Ἀλκιβιάδη. Ὅπως θά δοῦμε, ὑπάρχουν
καί ἄλλα μεταμφιεσμένα παραθέματα...