ΜΙΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΙΚΗ ΝΙΚΗ
(αντίστοιχο κεφάλαιο στο έργο της
Jennifer T.
Roberts
«ΑΘΗΝΑ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΣΠΑΡΤΗΣ»)
Η
ιστορία είναι γεμάτη ειρωνείες. Η πτώση του Αλκιβιάδη έφερε μαζί
της την προσωρινή έκλειψη των συναδέλφων του Θηραμένη και
Θρασύβουλου, οι οποίοι δεν εκλέχθηκαν στη στρατηγία για το
επόμενο έτος. Αυτό, ωστόσο, υπήρξε καλό τόσο για τους ίδιους όσο
και για την πόλη: επειδή η στρατηγία του 406/5 π.Χ. έφερε θάνατο
ή εξορία στους περισσότερους από όσους την κατείχαν και ο
Θηραμένης και ο Θρασύβουλος επρόκειτο να διαδραματίσουν
σημαντικό ρόλο στην Ιστορία και τη δημοκρατία αργότερα, μπορεί
να ήταν ευτύχημα που δε βρέθηκαν σε αυτό το αξίωμα εκείνη τη
χρονιά. Αν και οι Αθηναίοι κέρδισαν μία εκπληκτική ναυτική νίκη
το 406 π.Χ. ανοιχτά των νησιών Αργινούσες σε βάρος του ιδεαλιστή
νεαρού ναυάρχου Καλλικρατίδα, η παράλειψη των οκτώ ναυάρχων τους
να περισυλλέξουν ζωντανούς και νεκρούς ναύτες από τα
φουρτουνιασμένα νερά οδήγησε στην εκτέλεση των έξι που
επέστρεψαν στην Αθήνα, ο θάνατός τους ήταν αποτέλεσμα παράνομης
δίκης, διαδικασία στην οποία ο πρόεδρος της Εκκλησίας του Δήμου
που είχε επιλεγεί με κλήρο αρνήθηκε να προεδρεύσει. (Έτυχε να
είναι ο φιλόσοφος Σωκράτης.) Έχοντας χάσει κάπου 5.000 άνδρες -
και έξι στρατηγούς - σε αυτή τη σπουδαία «νίκη», οι Αθηναίοι
είχαν άλλη μια μάχη να δώσουν. Έχοντας πιαστεί στον ύπνο
(μερικοί από αυτούς κυριολεκτικά) σε μια ακτή στους Αιγός
Ποταμούς στον Ελλήσποντο από τον Λύσανδρο, οι Αθηναίοι
αιχμαλωτίστηκαν σε μια μάχη που δεν άξιζε να ονομαστεί έτσι. Ο
στόλος τώρα είχε χαθεί, η οδός μεταφοράς των σιτηρών από τη
Μαύρη Θάλασσα είχε κοπεί κι έτσι ο πόλεμος φαινομενικά είχε
τελειώσει. Το μόνο που έμενε να αποφασιστεί στις
διαπραγματεύσεις ήταν οι όροι της παράδοσης, μια διαδικασία
στην οποία θα ηγείτο ο Θηραμένης. Η μεταστροφή της τύχης από την
αξιοσημείωτη στιγμή της νίκης έπειτα από την ήττα του
Καλλικρατίδα στις Αργινούσες δε θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερη.
Παρ’ όλα αυτά ο χρόνος θα έδειχνε ότι οι Αθηναίοι δεν είχαν
ξοφλήσει...
